Społeczność naukowa zdecydowanie skrytykowała rządowy plan premiera Donalda Tuska, aby sfinansować dwa statki na uniwersytety morskie w Polsce. „Zamiast naprawdę niezbędnego i dobrze wyrażonego statku badawczego, rząd finansuje niespodziankę w formie deklaracji całkowicie niezgodnych z zasadą oszczędzania każdego grosza w celu wzmocnienia obrony. To wygląda na niezachwiane lobbing polityczny, lekceważenie prawdziwych potrzeb kraju” powiedział prof. Jan Marcin Węsławski, dyrektor Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk (PATELNIA). Naukowcy są również bardzo krytyczni wobec cięć w finansowaniu nauki w tym roku i następnym, wymagając rewizji budżetu państwa.
We wtorek rząd postanowił sfinansować budowę dwóch nowych statków – żeglarstwa dla Uniwersytet morski w Gdynii oraz jednostka badań szkoleniowych dla Maritime University of Technology in Szczecin. Rzecznik rządowy Adam Szałapka ogłosił, że w ramach programu „Budowa statków na uniwersytety morskie w latach 2025-2029” (2025-2029), prawie 1 miliard PLN zostanie przeznaczony na projekt, budowę i wyposażenie tych statków.
„Były„ lwwis ”,„ dar pomorarza ”i„ dar młodzieży ”. A teraz… no cóż, proszę bardzo. Budujemy nowy statek żaglowy! Jaką nazwę powinien to znosić? Podziel się swoimi pomysłami – Uniwersytet Maritime w Gdyni z pewnością je rozważy. Więc, chodźmy!” Napisał premiera Donalda Tuska w mediach społecznościowych.
Prof. Jemielniak: „To szaleństwo”
Wiceprezes Polska Akademia Nauk (Pan), prof. Dariusz Jemielniak, przypomniał, że społeczność naukowa od lat stara się zabezpieczyć fundusze na nowy statek badawczy (obecnie obsługujący „Oceania” – statek żeglarski należący do Institute of Oceanology of Pan, zbudowany w 1985 r., Który – choć o wyjątkowym znaczeniu dla polskich badań oceanograficznych i polarnych – jest już nie doładowany). Obietnice są złożone od wielu lat.
„Statek miał zostać sfinansowany-okazuje się, że zamiast tego dwa statki szkoleniowe mają zostać sfinansowane. Jest to całkowite zamieszanie pojęć-na statku szkoleniowym, nawet jeśli nazywa się to statkiem„ badacz ”, badania nie będą miały najmniejszej szans na przeprowadzenie w pełnym zakresie-nikt nie robi tego na świecie” Prof. Jemielniak powiedział The Polska agencja prasowa (PAPKA). Dodał, „Niezwykle jest tutaj to, że problem zjednoczył różne jednostki badawcze i instytuty – nigdy nie chodziło o przywłaszczenie statku, ale o wykorzystanie nowej infrastruktury badawczej w celu uzyskania absolutnie fundamentalnych potrzeb badawczych”.
„Najbardziej szaloną częścią tego wszystkiego jest to, że tak, mamy dobre uniwersytety morskie, które skorzystają ze statków szkoleniowych, ale edukują załogi, które później płyną pod zagranicznymi flagami, ponieważ Polska po prostu nie ma floty. Nie możemy sobie pozwolić na subsydiowanie pracowników dla zagranicznych korporacji, ale nie możemy sobie pozwolić na najbardziej podstawową gwarancję narzędzi badawczych dla polskich naukowców, którzy służą naszemu naukowcom, którzy służą naszej nauce i gospodarce. Nawet na jeden nie ma funduszy, jest po prostu haniebny ” Oceniono prof. Jemielniak.
Prof. Jemielniak stwierdził, że jego zdaniem, „To szokujące, że nauka jest traktowana tak, jakby była kaprysem lub hobby”.
„Z jednej strony sam minister finansów zauważa, że każda Złoty zainwestowana w badania daje do siedmiu Złotysów w gospodarkę, a z drugiej – inwestycje w absolutnie podstawową infrastrukturę badawczą, również krytyczne dla bezpieczeństwa klimatu naszego kraju, jest po prostu ignorowana. Nie można zakłócać nauki z kartonami i taśmą kanałową”, ” Podsumował.
Prof. Węsławski: „Niezniszczone lobbing polityczny”
Prof. Jan Marcin Węsławski, dyrektor Institute of Oceanology of Panrównież zajął się problemem.
Podkreślił, „Akceptujemy, podobnie jak większość społeczeństwa, priorytet wydatków na obronę, nawet kosztem bolesnych cięć finansowania dla naukowców”. Dodał to „Oderwanie pasów nie jest niczym nowym, ale w tym kontekście plan budżetowy dla dwóch nowych statków szkoleniowych wygląda bardzo źle”. Zwrócił również uwagę, że celem jest szkolenie „personelu branży offshore”, zauważając, że uniwersytet morski ma już statki – „Wszystkie działające i nie stare”.
„Tymczasem konsorcjum PAN Institutes i Polski Instytut Geologiczny (Pig) od lat czeka na wielokrotnie przełożoną decyzję o sfinansowaniu oceanicznego statku badawczego, niezbędnego do utrzymania niezależności polskich stacji polarnych i widoczności Polski w międzynarodowych badaniach oceanograficznych. Zamiast naprawdę niezbędnego i dobrze wyrażonego statku badawczego, rząd finansuje niespodziankę w formie deklaracji całkowicie niezgodnych z oszczędzaniem każdego grosza na obronę. Wygląda na to, że nieobsługiwane lobbing polityczny, lekceważenie prawdziwych potrzeb kraju ” podkreślił prof. Wsławskiego w przesłanym oświadczeniu.
Prof. Kaniewska: „Rekordowy rok. Nauka nigdy nie widziała tak niskiego finansowania”
W środę, podczas inauguracji roku akademickiego w Adam Mickiewicz University w PoznańRector Prof. Bogumilacja Kaniewska zauważył, że bieżący rok jest „Rekordowe” Pod względem nauki i finansowania szkolnictwa wyższego – ale ponieważ fundusze nigdy nie było tak niskie w XXI wieku.
„W 2026 r. Procent będzie jeszcze niższy. W 2025 r. Podwyżka wynagrodzeń dla pracowników uniwersytetów wyniosła 5 procent, a w następnym roku będzie to 3 procent” powiedział prof. Kaniewska.
„Nie mówmy więc o innowacjach, jeśli polscy badacze nie mają pieniędzy na podstawowe badania. Nie mówmy o bezpieczeństwie, jeśli opiera się on na zakup zagranicznych sprzętu i licencji bez inwestycji w technologie krajowe. Nie mówmy o gospodarce opartej na wiedzy bez tworzenia systemu zachęcającego polskie firmy do współpracy z polskimi badaczami”, ” dodała.
List do władz: budżet 2026 musi zostać zmieniony
Na początku tygodnia naukowcy wysłali list otwarty do prezydenta Polski, premiera i mówców parlamentu na temat finansowania nauki. Do tej pory ponad 4000 osób podpisało to.
„Przedstawiona projekt ustawy budżetowej na 2026 r., Która przewiduje około 1% PKB na szkolnictwo wyższe i badania, zmniejsza rzeczywiste wydatki na naukę do najniższego w XXI wieku w stosunku do PKB. Spośród wielu niepokojących elementów tego projektu, chcielibyśmy zwrócić szczególną uwagę na zamarzanie alokacji na alokacje dla alokacji na rzecz alokacji na rzecz alokacji dla National Science Center (NCN) na poziomie 2025. Pogłębia się to o kryzysie podstawowych badań w Polsce, zagrażając fundamentom naszego państwa: jego bezpieczeństwo, rozwój i przyszłość młodych pokoleń ” List brzmi.
Dodał, że zamrażanie funduszy NCN „Ma już nieodwracalne konsekwencje, które tylko się pogłębią”.
Naukowcy domagają się rewizji przyszłorocznego budżetu i wzrostu finansowania badań naukowych, w tym podnoszenia alokacji dla National Science Center o co najmniej 400 milionów PLN.
