Na Śląsku rodzi się pomysł, który może wywrócić mapę Polski do góry nogami. Rośnie dyskusja o połączeniu 41 gmin tworzących Metropolię Górnośląsko-Zagłębiowską w jedną całość. Jeśli plan się powiedzie, nowe supermiasto będzie liczyło więcej mieszkańców niż stolica, a jego powierzchnia przekroczy 2500 kilometrów kwadratowych.
W samym sercu Górnego Śląska i Zagłębia już działa struktura, której liczby robią wrażenie. W sumie 41 gmin, około 2500 kilometrów kwadratowych i ponad 2 miliony mieszkańców. To Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM), nieoficjalnie nazywana już „Metropolią”.
Liczby, które pobudzają wyobraźnię
Wystarczy porównać te liczby nie tylko z Warszawą, ale także z największymi miastami Europy, takimi jak Londyn, Paryż czy Mediolan. W południowej Polsce wyłania się podmiot metropolitalny, który pod wieloma względami mógłby konkurować z czołowymi aglomeracjami Europy. Gotowy? Uruchommy wyobraźnię. Przykładowo powierzchnia stolicy Polski to „tylko” 517 kilometrów kwadratowych. Potężny Wielki Londyn – symbol europejskiej aglomeracji – zajmuje powierzchnię 1572 kilometrów kwadratowych. Koncepcja Metropolis przewyższa jedno i drugie.
Sama idea nabrała konkretnych kształtów osiem lat temu, kiedy oficjalnie powołano GZM. W ostatnich latach coraz głośniej jednak mówi się o jeszcze głębszej integracji wśród 41 tworzących ją gmin. National Geographic zauważa, że szczegółową koncepcję opracował zespół badaczy z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach pod kierownictwem prof. Tomasza Pietrzykowskiego.
Wszystko kręci się wokół pieniędzy
Założenie brzmi niezwykle zachęcająco. Można to podsumować jednym pytaniem retorycznym: co by było, gdyby zamiast 41 działających obok siebie samorządów powstał jeden, silny ośrodek, w którym łatwiej byłoby planować transport, inwestycje i rozwój, a także skuteczniej konkurować o środki i uwagę inwestorów? Dokładnie. Nietrudno wyobrazić sobie sytuację, w której największe miasto w Polsce, posiadające ogromny potencjał ludzki, nagle staje się najatrakcyjniejszą nagrodą dla największych korporacji z całego świata – wielkiego biznesu, który po prostu czeka na odpowiedni moment i miejsce na inwestycję.
Czy Metropolia doprowadzi do zniknięcia kolejnych miast z mapy Polski? Zgodnie z koncepcją – nie. Prezes GZM Kazimierz Karolczak przekonuje, że projekt nie polega na przekształceniu istniejących miast w dzielnice. Burmistrzowie i rady miejskie mają pozostać. Karolczak sens reformy widzi w podziale kompetencji i wzmocnieniu zadań ponadlokalnych.
Nie wszyscy są za
Pomysł ze względu na swoją skalę budzi w naturalny sposób silne emocje – i to nie tylko pozytywne. Dla niektórych to oczywista szansa. Jedna marka oznacza silniejszą pozycję regionu nie tylko w Polsce, ale także w Europie. Przeciwnicy podkreślają, że pomysł niesie ze sobą także spore ryzyko, szczególnie dla mniejszych miast, które nadal mają znaczenie. Po powstaniu Metropolis ich głos mógł zostać całkowicie zagłuszony przez siłę nowego centrum. Jest jeszcze kwestia tożsamości. Każde miasto ma swoją historię, dumę i ambicje. Nawet sama nazwa może działać jako wyzwalacz. Dziś najpopularniejszym terminem jest Metropolia, choć do niedawna często pojawiało się określenie „Nowe Katowice”, co dla niektórych od razu dyskwalifikowało projekt.
Co czeka Metropolis? Na razie pozostaje to na etapie koncepcji i dyskusji. Nie można jednak zaprzeczyć, że staje się coraz bardziej wyrazisty i nabiera bardziej realistycznych konturów. Biorąc pod uwagę same liczby – te, od których zaczynaliśmy – jedno jest pewne: ten temat będzie powracał jak bumerang.
Top 10 miast w Polsce pod względem liczby ludności (dane GUS)
- Warszawa – 1 862 402
- Kraków – 807 644
- Wrocław – 673 531
- Łódź – 648 711
- Poznań – 536 818
- Gdańsk – 487 834
- Szczecin – 387 700
- Lublin – 328 868
- Bydgoskie – 324 984
- Białystok – 290 907
Top 10 miast w Polsce według obszaru (stan na 1 stycznia 2025 r.)
- Warszawa – 517 km²
- Kraków – 327 km²
- Szczecin – 301 km²
- Łódź – 293 km²
- Wrocław – 293 km²
- Zielona Góra – 277 km²
- Gdańsk – 262 km²
- Poznań – 261,9 km²
- Dąbrowa Górnicza – 189 km²
- Katowice – 165 km²
