Miliardy złotych przeznaczone dla polskiego wojska leżą bezczynnie na rachunkach bankowych, a koszt spłaty kredytu gwałtownie rośnie w związku z osłabieniem złotego. Choć wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz zapewniał opinię publiczną, że program obronny SAFE postępuje w szybkim tempie, najnowsze dokumenty Narodowego Banku Rozwoju ukazują trudną rzeczywistość. Do tej pory na pokrycie złożonych wniosków wypłacono zaledwie 16 proc. środków z pierwszej transzy pożyczki przyznanej przez Komisję Europejską.
Polska ma otrzymać z programu UE 43,7 mld euro na pokrycie wydatków związanych z obronnością. Kwota pożyczki pozostaje niezmieniona, jednak jej wartość wyrażona w złotówkach znacznie wzrosła. W ciągu zaledwie kilku miesięcy różnica sięgnęła około 8 miliardów złotych. To efekt osłabienia polskiej waluty. Zmieniło się także oprocentowanie finansowania – podaje Fakt.
Pod koniec maja, kiedy podpisano pierwsze umowy związane z programem, euro było warte około 4,21 zł. Przy takim kursie zobowiązanie Polski wyniosło 184 miliardy złotych. Dziś, przy cenie euro wynoszącej około 4,40 zł, kwota ta wzrosła już do około 192 mld zł – wylicza Fakt.
Powolne tempo wypłaty środków
Ale to nie cała historia. Kredyt został zaciągnięty, koszty jego spłaty rosną, ale jak się okazuje, pieniądze nie są wydawane w wymaganym tempie.
Na stronie internetowej operatora programu SAFE, Narodowego Banku Rozwoju, pojawił się kluczowy dokument pt. „Sprawozdanie z realizacji Planu finansowego na dzień 30 września 2026 r.”. Wynika z nich, że do września wypłaty z pożyczki SAFE na podstawie złożonych wniosków wyniosły ok. 4,6 mld zł.
Prawie cała kwota pierwszej transzy, którą rząd otrzymał w formie pożyczki od Komisji Europejskiej – 28 mld zł – nadal znajduje się na rachunkach BGK. Rząd zobowiązał się do pożyczenia łącznie ok. 43,7 mld euro (prawie 188 mld zł).
Oznacza to, że Polsce udało się wydać zaledwie 16 proc. pierwszej transzy. Patrząc na ogólny przydział środków, wypłacono jedynie 2,45 proc. Tempo jest wyjątkowo powolne.
Tabele dostępne na stronie BGK ujawniają jeszcze jeden ciekawy szczegół. Wynika z nich, że w ramach refundacji wydatków poniesionych w ramach Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych w okresie styczeń–maj 2026 r. rejestrowane są znaczne kwoty.
A mimo to rząd przechwalał się swoimi osiągnięciami. Dążyła do wykazania swojej „skuteczności”, pomimo zarzutów, że zobowiązania zostały zaciągnięte niezgodnie z prawem, z pominięciem obowiązujących przepisów. 5 czerwca ówczesny pełnomocnik rządu ds. SAFE, Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, dumnie napisał:
Pierwsza wpłata SAFE trafiła na konta polskich firm. Tydzień po podpisaniu umów. Prawdziwe pieniądze, prawdziwe kontrakty, prawdziwe bezpieczeństwo.
Na post, wyraźnie zadowolony z osiągnięć rządu, odpowiedział także wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, pisząc: „Nie zwalniamy tempa, bo #PolandSAFE musi stać się rzeczywistością.”
Firmy obronne powinny jak najszybciej otrzymać zaliczki, aby zachować płynność finansową i kontynuować produkcję zakontraktowanego sprzętu.
Całkowite wydatkowanie środków z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) również nie jest zadowalające – i problem nie ogranicza się tylko do finansowania SAFE. Na wydatki związane z realizacją celów „Programu Rozwoju Sił Zbrojnych” oraz Narodowego Programu Odstraszania i Obronności „Tarcza Wschodnia” przeznaczono łącznie kwotę 72,198 mld zł, w tym na finansowanie zakupów sprzętu wojskowego (w tym amunicji). Do końca września br. wydano zaledwie 20 mld zł, co stanowi zaledwie 28,6 proc. planowanej kwoty.
