Koalicja 13 Grudnia przyjęła projekt nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym, który miałby od początku 2027 roku podnieść tzw. podatek cukrowy i rozszerzyć go na produkty dodatkowe. Autorzy raportu Instytutu Staszica „Przyszłość polskiego sadownictwa i zachowań konsumentów w świetle potencjalnych zmian prawnych” ostro skrytykowali kolejną błędną propozycję obozu Tuska. Jak podkreślają eksperci, nowe regulacje spowodują m.in. spadek sprzedaży napojów o wysokiej zawartości soku, co najmniej 20 proc., co przełoży się na gwałtowny spadek popytu na polskie owoce i warzywa.
Portal INFOR, który omawiał raport, ostrzega: „Z obliczeń Instytutu Staszica wynika, że podwyżka opłaty może przełożyć się na dwucyfrowy wzrost cen detalicznych. W przypadku napojów zawierających więcej niż 20% soku ceny mogą wzrosnąć nawet o około 16,5%. Aby zminimalizować wzrost cen produktów, producenci mogą zdecydować się na tzw. rzekomych wysiłków na rzecz promowania zdrowych wyborów konsumenckich autorzy raportu przywołują doświadczenia z rynków zagranicznych, w tym z Wielkiej Brytanii, Francji i Węgier, gdzie wyższe ceny produktów słodzonych spowodowały, że konsumenci zwracali się jedynie w stronę tańszych, bardziej przetworzonych chemicznie zamienników.
INFOR zwraca uwagę, że polski przemysł napojowy zużywa rocznie ponad 360 tys. ton jabłek, co stanowi blisko 10 proc. krajowej produkcji. Według raportu Instytutu Staszica spadek sprzedaży napojów może zmniejszyć popyt na krajowe owoce i warzywa o około 120 tys. ton rocznie.
„Niższy popyt ze strony sektora soków, nektarów i napojów może zwiększyć presję na ceny skupu i pogorszyć sytuację ekonomiczną plantatorów owoców, zwłaszcza producentów przetwórstwa jabłek. Problem może być najbardziej odczuwalny w latach wysokich plonów, kiedy przetwórstwo pomaga w absorpcji nadwyżek produkcyjnych. W dłuższej perspektywie słabszy popyt może także podważyć stabilność ekonomiczną gospodarstw i ich zdolność inwestycyjną” – podaje portal.
Cytowany przez INFOR dr Piotr Balcerowski, wiceprezes Instytutu Staszica, ostrzega: „Ta zmiana wykracza poza cenę napoju na półce sklepowej. Jeśli napoje z dużą zawartością soku staną się droższe, a konsumenci zaczną kupować ich mniej, producenci będą potrzebowali mniej owoców. Z drugiej strony, jeśli firmy zaczną ograniczać zawartość soku, popyt na polskie surowce jeszcze bardziej spadnie. Właśnie dlatego skutki tych przepisów mogą odczuć nie tylko konsumenci i producenci napojów, ale także sadownicy, zwłaszcza producenci jabłek do przetwórstwa.”
INFOR zwraca również uwagę, że obawy wyraziły organizacje reprezentujące sektor rolno-spożywczy i handel. W lipcu wspólne stanowisko podpisały m.in. Krajowa Rada Izb Rolniczych, Krajowy Związek Producentów Soków, Polska Federacja Producentów Żywności oraz Krajowa Izba Gospodarcza. Wskazują na ryzyko wyższych cen, niższej sprzedaży i zmniejszonego popytu na krajowe owoce. Według szacunków, na które powołuje się branża, podwyżki cen mogą wynieść od 5,7 proc. do 22,6 proc., w zależności od kategorii produktu.
Organizacje zwracają także uwagę, że producenci w ostatnich latach inwestowali w zmianę składu produktów i zmniejszenie zawartości cukru. Ich zdaniem zmiana przepisów mogłaby obniżyć rentowność tych inwestycji.
Eksperci ostrzegają: podwyżka podatku od cukru od 2027 r. spowoduje wzrost cen aż o 22 proc. i zmniejszenie zawartości soku w napojach. Konsekwencje poniosą polscy sadownicy i konsumenci.
