Minister finansów Andrzej Domański oraz wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz podpisali pierwsze umowy związane z unijnym programem SAFE, w ramach którego Polska otrzyma 43,7 mld euro pożyczek na modernizację swoich sił zbrojnych. Jednak obecnie pojawiają się nowe wyliczenia, które pokazują, że koszty spłaty mogą być znacznie wyższe, niż wcześniej zakładano.
Problem w tym, że nie jest jeszcze znana ostateczna wysokość oprocentowania całego programu ani ostateczna kwota, jaką Polska będzie musiała ostatecznie spłacić. Tymczasem nawet niewielka zmiana kosztów finansowania przekłada się na wielomiliardowe złotówki dodatkowych spłat.
Pierwsza część umów w ramach SAFE została już podpisana. Do polskich zakładów przemysłu obronnego ma wpłynąć około 120 miliardów złotych na produkcję sprzętu wojskowego, w tym bojowych wozów piechoty Borsuk, haubic samobieżnych Krab, systemów artyleryjskich i sprzętu informatycznego. Kolejnym etapem mają być wspólne zamówienia realizowane z partnerami zagranicznymi. Realizacja zamówień planowana jest do 2030 roku. Haubice Krab mają zostać dostarczone jednostkom 11. i 12. Dywizji, natomiast pojazdy Borsuk przeznaczone są dla brygady 16. Dywizji w województwie warmińsko-mazurskim. Program obejmuje także zakupy dla Wojsk Obrony Terytorialnej, m.in. kamizelek kuloodpornych, karabinów i sprzętu związanego z projektem Tarcza Wschodnia.
Rosnące koszty kredytu
Polska w ramach programu SAFE otrzyma 43,7 mld euro, co stanowi równowartość ponad 180 mld zł. Coraz więcej wskazuje jednak na to, że koszt obsługi tego zadłużenia będzie wyższy niż wcześniej zakładano.
Ministerstwo Finansów w trakcie prac nad legislacją SAFE wskazało stopę procentową na poziomie 3,17%, zaznaczając jednocześnie, że jest ona zmienna. Tymczasem z najnowszego raportu Komisji Europejskiej wynika, że w drugiej połowie 2025 roku koszt finansowania wzrósł już do 3,32%.
Według wyliczeń „Faktu” przy stopie procentowej na poziomie 3,17% całkowity koszt płatności odsetkowych wyniósłby ok. 38,8 mld euro. Przy stopie 3,32% odsetki wzrastają do 40,6 miliardów euro. Oznacza to wzrost o prawie 1,9 miliarda euro, czyli około 8 miliardów złotych.
Każda transza może mieć inne warunki
Eksperci zwracają uwagę, że w debacie publicznej często pomijany jest istotny szczegół: SAFE nie jest finansowany w ramach jednej, stałej stopy procentowej.
Jak zauważa Mariusz Zielonka, główny ekonomista Konfederacji Lewiatan, cytowany przez portal WNP, każda transza programu to de facto osobna pożyczka. Oznacza to, że kolejne środki mogą być pozyskiwane na innych warunkach niż dotychczasowe.
Ma to szczególne znaczenie w kontekście zmian na rynkach finansowych i decyzji Europejskiego Banku Centralnego. Zdaniem ekspertów potencjalne zmiany stóp procentowych mogą mieć wpływ na koszt przyszłych pożyczek SAFE.
W rezultacie nie da się obecnie dokładnie określić, ile Polska ostatecznie spłaci w ramach programu. Wiadomo jednak, że nawet niewielka podwyżka stóp procentowych przekłada się na wielomiliardowe złotówki dodatkowych obciążeń dla finansów publicznych.
