W górę






  • Aktualności
 Zapraszamy wszystkich
 do dzielenia się z nami
 informacjami na flagowe  tematy. Napisz do nas...

 · Wyślij zdjęcie
 · Opublikuj artykuł
 · Weź udział w konkursie
 · Zagłosuj w sondzie
 · Działaj - Nie bądź BIERNY!



List otwarty Pogotowia Flagowego do Polaków w sprawie Dobrej Flagi

 
Czy flagi w Twoim mieście są właściwie eksponowane?
Tak,
dobrze wyglądają nie mam zastrzeżeń
Nie,
flagi są oplątane i jest ich mało
Nie mam zdania,
nie interesuje mnie temat flag

Liczba głosów: 1150


NIE dla Jednolitego Patentu Europejskiego

NIE
dla Jednolitego Patentu
Europejskiego


Kordula specjalistyczne wyposażenie posesji

Pogotowie Bramowe

Pogotowie Parkingowe

Dobra Flaga - Sprzedaż

Piloty do bram

Artykuł

Rzecz o poprawnym nazewnictwie chorągiewnych weksyliów

Krzysztof J. Guzek

Rzecz o poprawnym nazewnictwie chorągiewnych weksyliów

W p r o w a d z e n i e

Chorągiew jest jednym z typów weksyliów, które jest przymocowane na stałe do drzewca, z możliwością odłączenia płata w celu jego poprawnego przechowywania.

Jej charakterystycznymi cechami są:
= jest wykonywana tylko w jednym egzemplarzu;
= płat (zwany też bławatem) ma – w przeciwieństwie do innego typu weksyliów jakimi są
= flagi, gdzie wielkość płachty określa się w proporcjach szerokości do długości, co pozwala je wykonywać w rożnych rozmiarach – posiada określone wymiary podawane w centymetrach;
= płat chorągwi jest na ogół haftowany dwustronnie bądź aplikowany haftowanymi elementami (dawniej j aplikacje wykonywano na koziej skórze, bardzo miękkiej i elastycznej) i jest zszywany z dwóch brytów;
= wolne brzegi płata (zwane likami) obszyte są frędzlą - na ogół złotą bądź srebrną, standardowej szerokości 5 cm., natomiast w lik przydrzewcowy wszyte jest umocowanie płata do drzewca – albo metalowe pierścienie z drutu nierdzewnego, przez które przeprowadza się pręt mocujący płat do drzewca, bądź też rękaw z białej skóry, jak to jest w przypadku sztandarów jednostek Wojska Polskiego;
= drzewce chorągwi składa się z głowicy – jej zwieńczenia, puszki i metalowej tulei, dwu-częściowego drzewca z drewna toczonego (najczęściej bukowego lub dębowego), na ogół o średnicy 5,0 cm, tulei metalowej łączącej obydwie części drzewca, oraz metalowej stopki umieszczonej na dolnym końcu drzewca.

Podstawowe nazewnictwo chorągiewnego weksylium – schemat
Podstawowe nazewnictwo chorągiewnego weksylium – schemat.
[źródło: Znamierowski A.: "Orzeł Biały. Znak państwa i narodu", Wyd. Bajka 2016]

= nieodłącznym elementem chorągwi jest szarfa - wstęga o stosownych barwach (najczęściej biało-czerwonych), przeciętnie o szerokości 10-12 cm, zawiązana w kokardę mocowaną do tulei głowicy; wole końce szarfy sięgają do dolnego, wolnego liku.
= integralnym elementem chorągiewnego weksylium jest pokrowiec – przeznaczony do przenoszenia chorągwi ( bądź też do jej przechowywania, jeśli dysponent tego typu weksylium nie posiada stosownej gabloty), zwłaszcza w sytuacji gdy ma miejsce jej prezentacja w innej miejscowości

Sztandar jednostki wojskowej WP wz. 1990/1993
Sztandar jednostki wojskowej WP wz. 1990/1993.
Strzałkami oznaczone kolejne elementy (od góry): głowica, kokarda szarfy ,skórzana tuleja do mocowania płata oraz stopka.
Głowica sztandaru jednostki wojskowej WP wz. 1990/1993
Głowica sztandaru jednostki wojskowej WP wz. 1990/1993.
Orzeł MON jako zwieńczenie głowicy, puszka na akt nadania i poświęcenia sztandaru oraz metalowa tuleja pomocowania kokardy szarfy.


Terminologia dotycząca płata chorągwi

Najczęściej używane określenia stron płata chorągwi – to "strona prawa" i "strona lewa", które powodują liczne nieporozumienia. Inne są określenia strony dla patrzącego na chorągiew, zaś inne zgodne z zasadami weksylologii. To zagadnienie ma istotne znaczenie dla opisu wzoru chorągiewnego weksylium.

Chorągwie lub sztandary – a ogólnie wszelkie weksylia – są traktowane podmiotowo a nie przedmiotowo, w związku z tym ich płaty mają s w o j e strony, określane z punktu widzenia chorążego stojącego przy drzewcu . Tak więc "strona prawa" jest tą stroną płata, która jest rozwinięta po prawej ręce chorążego i odpowiednio zwana jest też "strona lewa".

Często w określeniu stron płata jest używane nazewnictwo: "awers" i "rewers", które też jest powodem nieporozumień. Jest to jednak terminologia stosowana w numizmatyce i falerystyce i także z tego powodu nie powinna być używana w terminologii weksylologicznej.

Poprawne nazewnictwo płata tego typu weksyliów powinno otrzymać brzmienie: "strona główna" i "strona odwrotna" [1]. Jest w tej terminologii pewna komplikacja, bo powstaje pytanie: którą stronę płata uznać za stronę główną, a którą za stronę odwrotną ?! Posłużmy się dla wyjaśnienia tej kwestii chorągiewnym weksylium z wizerunkiem polskiego, białego orła [2], niekoniecznie orła – godła państwowego RP [3], na jednej ze stron płata chorągwi/sztandaru [4].


strona odwrotna
(strona prawa)

strona główna
(strona lewa)
Poprawna terminologia stron płata (w nawiasach – terminologia podmiotowa).
Za stronę główną płata należy uznać stronę z wizerunkiem orła.

Poprawne (podmiotowe) nazewnictwo stron płata można przedstawić na przykładzie dwóch tego typu weksyliów municypalnych – Chorągwi Miasta Łowicza i Chorągwi Miasta Łodzi.


strona odwrotna

strona główna
Chorągiew Miasta Łowicza wz. 1996 (design by Krzysztof J. Guzek, PTVex.)

Za stronę główną uznaje się tą stronę na której widnieje najbardziej honorowy znak miasta – herb Wielki Miasta Łowicza (projekt KJG), jest on bowiem nadrzędny nad widniejącym na stronie odwrotnej wizerunkiem orła w regaliami, gdyż nie jest to wizerunek orla – współczesnego godła Rzeczypospolitej Polskiej. Nota bene wizerunek orła z regaliami pochodzi z obrazu z pracowni nadwornego malarza króla Stanisława Augusta i jest przechowywany w Muzeum w Łowiczu [5].


strona główna

strona odwrotna
Chorągiew Miasta Łodzi wz. 2006 (design by Krzysztof J. Guzek, PTVex.)

W przypadku chorągwi Miasta Łodzi jest analogiczna sytuacja do chorągiewnego weksylium Łowicza.

Za stronę główna płata tejże chorągwi uznaje się stronę z herbem i barwami Miasta Łodzi – jest to wzór identyczny z flagą Miasta Lodzi ustawioną w 1986 r. - z dodatkową inskrypcją "Ex navicula navis", będącą dewizą miasta.

Na stronie odwrotnej widnieje wizerunek orła wzorowany na orle z tumby nagrobnej króla Władysława Jagiełly, bowiem za jego panowania nadane zostały Łodzi w 1423 r. prawa miejskie. Nie jest więc to – analogicznie jak w przypadku chorągwi miejskiej Łowicza – wizerunek orła godła współczesnego herbu Rzeczypospolitej Polskiej.

Podsumowując niniejsze rozważania posłużmy się jeszcze jednym przykładem – sztandarem Komendy Głównej Policji, poświęconym w 1999 r. w Krakowie przez Papieża Jana Pawła II.[6]


strona odwrotna

strona główna
Sztandar Komendy Głównej Policji wz. 1999 (design by Krzysztof J. Guzek, PTVex.)

Jest rzeczą oczywistą, iż za stronę główną płata sztandaru KG Policji należy uznać tą stronę na której widnieje wzór orła "państwowego" Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak wynika z powyższych rozważań i przedstawionych przykładów – kwestia określenia która ze stron płata jest stroną główną czy też stroną odwrotną – jest zależna od treści ideowej stron płata chorągwi ieo ipso jest praktycznie sprawa uznaniową.

Krzysztof J. Guzek
członek współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Weksylologicznego (afiliacja FIAV)
Zduny k/Łowicza, we wrześniu 2016 r.

Przypisy

[1] To zagadnienie zostało na wniosek niżej podpisanego uporządkowane podczas prowadzonych w 1990 r. prac Zespołu Ekspertów MON ds. opracowanie projektu ustawy "O znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej" i jest ujęte w treści tejże ustawy opublikowanej w Dzienniku Ustaw RP w 1993 r.
[2] Polski orzeł biały ma swoje charakterystyczne cechy: zwrot głowy w koronie (nie zawsze) w swoją prawą stronę, rozwinięte skrzydła z przepaskami (często złotymi), rozłożone nogi z tylko złotymi szponami (złote części nóg nie pokryte piórami – to cecha orłów niemieckich !), oraz wyraźnie rozwinięty w osi orła palmetowaty ogon.
[3] Istnieje nieskończenie duża liczba odwzorowań polskiego orła białego (przykłady zawarte są w dalszej części niniejszych rozważań). Nota bene poprawna nazwa wizerunku orła "państwowego" – to godło h e r b u Rzeczypospolitej Polskiej o nazwie własnej "Orzeł Biały" (stąd też pisanej dużą literą !). Tak więc jeśli na płacie chorągwi widnieje herb Rzeczypospolitej Polskiej – w jego opisie winno znaleźć się następujące brzmienie: "… w polu centralnym umieszczony jest Orzeł Biały…".
[4] Analiza usytuowania białego orła na stronach płata chorągwi/sztandarów jest zawarta w autorskim, niepublikowanym opracowaniu niżej podpisanego pod roboczym tytułem "Polski orzeł na płatach sztandarów i chorągwi. Umiejscowienie i poprawna nomenklatura stron płata". Do niniejszych rozważań wykorzystano niektóre materiały zawarte w powyższym opracowaniu.
[5] Bliższe informacje na ten temat [w]: Guzek K.J.: "Zapomniane związki rodu Baciarellich z Łowiczem", Nowy Łowiczanin, Nr 43/515 z 24.10.2002
[6] szerzej na ten temat [w]: Ostaszewski P.: "10 lat sztandaru", Magazyn Policja 997, Lipiec 2008


P O S T   S C R I P T U M

Sztandar Ochotniczej Straży Pożarnej w Grodźcu z 1928 r.
[ze zbiorów Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach]

Uwaga: Przy dolnym rogu wolnego liku płata jest przyczepiony kutas [1]. Jest to dodatkowy, rzadko spotykany - ale mający długą historię – element płata chorągwi/sztandaru

[1] Kutas – w XVII–XVIII-wiecznej Polsce chwost (kutas, kwast, chwast – ozdoba szmuklerska w postaci pędzla z nici lub sznureczków )na końcu sznura jako element dekoracyjny. Często stanowił dolne wykończenie co bogatszych szamerunków stosowanych w mundurach wojskowych i habitów [! – KJG]. Także element ozdobny niektórych rodzajów czapek (np. szlafmycy) i zasłon oraz białej broni (np. szable, buńczuki).



W Aneksie:
KJG: "Notatka o ochronie sztandaru jako znaku wyłącznie wojskowego w latach Drugiej Rzeczypospolitej".
Marzec 1998 (teks autorski © KJG - niepublikowany).

A  N  E  K  S





Autor: Krzysztof J. Guzek
Data: 2016-10-19
Kategoria: Publikacje